Kalp krizi ve inme riskini konuşurken yıllarca kolesterole odaklandık. Oysa son yıllarda tıp dünyasında sessiz ama güçlü bir risk faktörü daha öne çıkıyor bu risk faktörünün adı lipoprotein (a) kısaca Lp(a). Kolesterol yetmiyor: Kalbin gizli düşmanı Lp(a) Geçen haftaki yazımda kötü kolesterol LDL gibi bir tür lipoprotein olan Lp(a)’nın ne olduğu ve marifetlerinden bahsetmiştim. Aynı zamanda büyük ölçüde genetik olduğunu yani ne yediğinizden, ne kadar yürüdüğünüzden, hatta çoğu kolesterol ilacından bile etkilenmediğinden de söyledim. Toplumda yaklaşık her 5 kişiden 1’inde Lp(a) yüksek. Ancak çoğu kişi bunun farkında değil. Oysa yüksek Lp(a), kalp krizi ve inme riskini ciddi biçimde artırıyor. Haberin Devamı Eski ilaçlar neden yetmedi? Klasik kolesterol ilaçları Lp(a)’yı ya hiç düşürmedi ya da çok sınırlı düşürdü. Çünkü bu ilaçlar Lp(a)’yı kandan temizlemeye çalıştı, ama vücut üretmeye devam etti. Bu nedenle sonunda anlaşıldı ki sorunu çözmek için Lp(a)’nın kaynağını kapatmak gerekiyor. Yeni nesil ilaçlar umut veriyor Son yıllarda geliştirilen yeni ilaçlar tam da bunu yapıyor. Karaciğerde Lp(a) üretimini baskılayarak kandaki değeri zamanla ciddi biçimde düşürüyorlar. Bu ilaçlar günümüzde bir tür gen susturma tedavisi olarak karşımıza çıkıyor. Bu alandaki ilk büyük ilaç pelacarsen. Ancak ondan da güçlü moleküller hızla gündeme geliyor: Olpasiran: Lp(a)’yı yüzde 90’ın üzerinde düşürebiliyor. Lepodisiran: Tek dozla aylarca, hatta neredeyse bir yıl etkili olabiliyor. Zerlasiran: Henüz erken aşamada ama çok güçlü düşüşler sağlıyor. Bu ilaçlar hâlâ büyük çalışmalarla test ediliyor. Ama sonuçlar olumlu çıkarsa, Lp(a) kalp hastalıklarının önlenmesinde yeni bir dönemin anahtarı olabilir. Bilim, kalbin bu sessiz düşmanına karşı nihayet somut bir silah geliştirmiş durumda. Kimler Lp(a) ölçtürmeli? 55 yaşından önce kalp krizi veya inme geçirenler Ailesinde erken yaşta kalp hastalığı olanlar Kolesterolü normal olmasına rağmen kalp damar hastalığı gelişenler Tüm tedavilere rağmen kalp riski yüksek kalanlar Nedeni açıklanamayan erken yaşta kalp kapak hastalığı olanlar